Elk jaar zijn er enkele duizenden woningbranden in België. Ze veroorzaken grote materiële schade, maar helaas ook te veel slachtoffers.
Meestal is het niet de brand ‑zelf die dodelijk is, maar de rook die zich heel snel verspreidt en het moeilijk maakt om te reageren, vooral 's nachts.
In deze context zijn rookmelders een van de eenvoudigste, meest efficiënte en meest toegankelijke middelen om levens te redden. Op voorwaarde dat ze van goede kwaliteit zijn en voldoen aan de wettelijke voorschriften.
Een veel voorkomende vraag: Is het verplicht om een rookmelder in je huis te installeren?
Het antwoord is ja, in alle gevallen - maar de regels voor deze verplichting verschillen in de drie gewesten. Elk gewest definieert zijn eigen vereisten over de toegestane types rookmelders, de na te leven normen, de ruimten die moeten worden uitgerust en de verantwoordelijkheden van verhuurders en huurders.
Met dit artikel willen we de situatie voor je wat duidelijker maken. Met een gedetailleerd overzicht van de drie regionale wetgevingen leggen we uit waar je je rookmelders installeert, welke type je kiest en welke verplichtingen van toepassing zijn afhankelijk van je situatie.
Want hoewel er verschillen zijn tussen de gewesten, is er één ding dat in heel België geldt: een goed gekozen en correct geïnstalleerde rookmelder kan letterlijk levens redden. We mogen dit dus niet zomaar lichtjes opvatten.
Moeten er in alle woningen rookmelders worden geïnstalleerd?
Ja, rookmelders moeten worden geïnstalleerd in elk gebouw dat, geheel of gedeeltelijk, wordt gebruikt als woning (individueel, gezin, student of gemeenschappelijk), ongeacht of het gebouw wordt bewoond door de eigenaar, een huurder of een occasionele bewoner.
Kan elk type rookmelder worden geïnstalleerd?
Nee, de rookmelder moet voldoen aan de norm NBN EN 14604 en mag geen 'ionische' rookmelder zijn.
De rookmelders moeten ook voldoen aan bepaalde vereisten, die van gewest tot gewest verschillen:
De rookmelders moeten ook voldoen aan bepaalde vereisten, die van gewest tot gewest verschillen:
De rookmelder moet gebruikmaken van optische technologie.
Het kan gaan om elk apparaat dat op rook reageert (behalve het 'ionische' type) door een scherp geluidssignaal uit te zenden, maar het moet wel CE-gemarkeerd zijn.
Het type batterij (of stroomvoorziening) dat nodig is voor de rookmelder verschilt ook van gewest tot gewest:
De rookmelder moet:
- voorzien zijn van een ingebouwde batterij met een levensduur van 10 jaar
- of aangesloten zijn op het elektriciteitsnet (220 V).
De rookmelder moet uitgerust zijn met een vervangbare of niet-vervangbare batterij met een levensduur van 10 jaar.
De rookmelder moet worden gevoed door batterijen, ingebouwde batterijen of het stroomnet.
In welke ruimten moeten rookmelders worden geïnstalleerd?
De regels verschillen sterk van gewest tot gewest.
Er moet een rookmelder worden geïnstalleerd:
- in elke gang, overloop of ruimte die moet worden doorlopen om naar de slaapkamer(s) te gaan vanaf de hoofdingang van de woning (met uitzondering van de ruimten die uitsluitend als keuken of badkamer/douche dienen),
- in een woning met meerdere verdiepingen: op elke overloop of ruimte die toegang geeft tot de volgende verdieping (zelfs als er geen slaapkamer is), met minimaal één rookmelder per verdieping.
Als de woning vier of meer rookmelders vereist, moeten deze onderling zijn verbonden of zijn uitgerust met een gecentraliseerd detectiesysteem dat voldoet aan de norm NBN S21-100 1&2.
Er moet een rookmelder worden geïnstalleerd:
- op elke verdieping,
- in elke ruimte die moet worden doorlopen in geval van brand om van de slaapkamers naar de uitgang te gaan,
- in de kelder of op zolder waar zich een technische installatie bevindt,
- in een meergezinswoning: in de gemeenschappelijke ruimten waar zich een technische installatie bevindt,
- in studentenwoningen: in elke kamer.
Er moet een rookmelder worden geïnstalleerd:
- op elke verdieping,
- twee rookmelders per verdieping als de oppervlakte groter is dan 80 m².
De rookmelder moet in de eerste van de onderstaande ruimten worden geplaatst:
- De hal of overloop die toegang verleent tot de slaapkamers,
- De inkomhal,
- De ruimte waarin het bovenste deel van een trap uitkomt,
- De aan de keuken aanpalende ruimte,
- De slaapkamer,
- Elke andere woonruimte.
Als de woning vier of meer rookmelders vereist, moeten deze onderling zijn verbonden of zijn uitgerust met een gecentraliseerd detectiesysteem.
Waar in de ruimte moet de rookmelder worden geplaatst?
Er zijn geen wettelijke regels hierrond, maar wel voorzorgsmaatregelen die in acht moeten worden genomen. Voor optimale veiligheid is het aangeraden om de rookmelder op een plaats te installeren waar hij snel rook detecteert, bij voorkeur:
- aan het plafond,
- als het onmogelijk is om ze aan het plafond te installeren: zo hoog mogelijk aan de muur (en meer dan 30 cm van de hoek en 15 cm van het plafond),
- in de buurt van risicozones (zoals de keuken).
Wie betaalt de rookmelder, de verhuurder of de huurder?
De verhuurder betaalt de kosten betalen voor de aankoop, installatie en vervanging van de rookmelders.
De bewoner (de huurder) staat op eigen kosten in voor het onderhoud van de rookmelders (bijvoorbeeld de batterijen vervangen, de detectoren reinigen, enz.) en brengt de verhuurder onmiddellijk op de hoogte als ze niet goed werken.
Het is strafbaar om een woning zonder rookmelders te verhuren.
Regionale regelgeving
Deze informatie is louter indicatief. AG kan niet aansprakelijk worden gesteld. Deze regels zijn immers complex en veranderen voortdurend, soms met grote verschillen tussen de drie gewesten. Lees daarom altijd de voorschriften van het betrokken gewest.
Waar kan ik de toepasselijke regelgeving vinden?
Besluit van 28 september 2023 van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot bepaling van de verplichtingen inzake branddetectie in woningen.
Besluit van 21 oktober 2004 van de Waalse regering betreffende de aanwezigheid van branddetectoren in woningen.
Zorg goed voor jezelf en anderen!
Over het algemeen is het aanbevolen om:
- een rookmelder te installeren op een plaats waar hij gemakkelijk onderhouden kan worden,
- de instructies van de fabrikant te lezen en na te leven,
- de rookmelder in te schakelen na installatie en te controleren of er een batterij in zit,
- de rookmelder elke maand te testen en te controleren of het geluidssignaal in elke ruimte van de woning hoorbaar is (zelfs met de deur dicht),
- de rookmelder om de 6 maanden af te stoffen,
- de rookmelder om de 10 jaar te vervangen.
Naast‑het juridische aspect kunnen ook een paar eenvoudige gebaren het verschil maken. Deze best practices zijn een efficiënte aanvulling op de verplichte installatie en vergroten je veiligheid. Over het algemeen is het aanbevolen om:
een rookmelder te installeren op een plaats waar hij gemakkelijk onderhouden kan worden,
de instructies van de fabrikant te lezen en na te leven,
de rookmelder in te schakelen na installatie en te controleren of er een batterij in zit,
de rookmelder elke maand te testen en te controleren of het geluidssignaal in elke ruimte van de woning hoorbaar is (zelfs met de deur dicht),
de rookmelder om de 6 maanden af te stoffen,
de rookmelder om de 10 jaar te vervangen.
Samengevat, voldoen aan de regelgeving is essentieel, maar dagelijkse preventie is dat ook. Een rookmelder is meer dan alleen een accessoire: het is een essentieel beschermingsmiddel, vooral als je beseft dat het maar een paar seconden duurt voordat een brand zich uitbreidt. De juiste uitrusting beschermt jouw leven en dat van anderen.
Vond je dit artikel nuttig?